Pazartesi günkü radyo programımda şöyle demiştim: “Bu konuyu köşemizde ele alırken, biraz daha ete kemiğe büründürerek işleyeceğim. Çünkü radyoda isim vererek konuşmayı doğru bulmuyorum. Merak edenler https://haber.radyogokturk.com adresindeki yazımı okuyabilirler.”
Kendimize yakın bulduğumuz sosyal çevremizdeki insanlar için de durum böyledir. Bize zarar vermedikleri sürece antipatik yanlarını görür biliriz ama eleştirdiğimiz halde tümüyle ilişkimizi de kesmeyiz; hatta bazılarına karşı sempatimiz devam da edebilir. Dolayısıyla yaptığı programları izleyen, yazdığı yazıları ve kitapları okuyan, YouTube paylaşımlarını takip eden biri olarak, bu haftaki yazımı onun tutumu, duruşu ve görüşleri üzerinden şekillendirmeye karar verdim.
Buna, YouTube'da izlediğim “Azerbaycan” başlıklı son videosundaki bir anektod vesile oldu. Kendisine kızgın bir mimar okuyucusuyla yürüyüş esnasında karşılaşması sonucu, aralarında geçen ve kendisini de çok üzen diyaloğu anlattığı bölümü izlerken bu kararı aldım (38:52). Çünkü benim de o diyalogdaki takipçisi gibi kendisine sempatim olsa da, aynı zamanda öfkem de var Yılmaz Özdil’e. Neden mi?
Çünkü profesyonel bir iletişimci olarak (5:29), toplum üzerinde ‘algı’nın etkisini Türkiye’de en iyi bilenlerden biri olduğuna eminim. İktidarı en ağır şekilde eleştirdiğine de tanığız. Topyekûn muhalefeti eleştiriyor olsa da hiç kimse, “Muhalefeti de iktidarı da yerden yere vuruyor, bu kimin tarafında?” diye sormaz, soramaz! Mükemmel olmayan her şey eleştirilebilir. Kaldı ki kendisini ‘Kuvayı milliyeci’ olarak tanımlar ve CHP seçmeni olduğunu da açıkça söyler. Sade bir vatandaş olarak bunları söylemesinde hiçbir beis yok elbette. Peki öyleyse benim açımdan sorun ne?
Şöyle açıklamaya çalışayım: Kendi ifadesiyle kırk yılı aşkın zamandır gazetecilik mesleğini sürdüren, ana akım medyada yıllarca genel yayın yönetmenliğinden köşe yazarlığına kadar basın-yayın dünyasının pek çok kademesinde bulunmuş birinin, ‘sade vatandaş’mış gibi değil, bir ‘aydın sorumluluğu’ ile konuşması ve yazması gerekir. Geçmişteki yayınlarının pek çoğunda, CHP Genel Başkanlığı döneminde ve şimdilerde de Yeni Parti Genel Başkanlığı koltuğunda oturan Özgür Özel’e hakarete varan sözler sarf etmesi, kullandığı dil ve üslup, kontrol altına alamadığı ‘egosu’ ile açıklanabilir sanırım. (Narsist demek istemiyorum.)
Son YouTube videosunda bile, son günlerdeki ‘Sarıgül Dosyası’ ilgili olarak, dosyada ‘gizlilik kararı’ olmasına rağmen henüz iddianamesi yazılmadığı halde yüzde sekseninden fazlası iktidarın kontrolünde olan medyanın tetikçileri gibi davrandı (4:57). ‘İtirafçı oğul’ Sarıgül’ün sızdırılan, “Atkı kutusunda para verdi babam,” gibi ifadelerini iktidara yakın medya organlarında dillerine dolayanların, toplumda oluşturmaya çalıştıkları ‘algı’yı (4:57), profesyonel bir iletişimcinin bilmemesi mümkün mü? Elbette bilir. Rövanşizm, kontrol edilemeyen öfke ve ego, aynı mahallenin derdiyle dertlenmek ve iktidarı gelecek ilk seçimde değiştirecek ortak amaç yerine, Yılmaz Özdil gibi isimleri hedeften saptırarak kendilerinin nasıl tatmin olacağı noktasına getiriyor. Sonuçta ise sadece iktidara yarayan bir manzara ortaya çıkıyor.
Buraya kadar, kurumsal bir muhalefete işaret ederek ‘bireysel bir muhalifin’, bir gazeteci olarak ‘kanaat önderi’ olabilse de neden bir aydın sorumluluğu ile hareket edemediğini anlatmaya çalıştım. Oysa aynı Yılmaz Özdil; bilgi birikimi, tecrübesi ve iletişim becerileriyle toplumun her kat ve katmanındaki vatandaşlarımız için bir ‘aydın modeli’ olabilirdi. Olabilmiş midir? Gelin birlikte bakalım.
Julian Benda’nın “Aydınların İhaneti” adıyla yayınlanmış kitabından bazı alıntılar yaparak cevabı birlikte bulabiliriz sanırım. Benda’ya göre; gerçek bir aydının ayak bastığı zemin; gündelik siyasetin, milliyetçi hırsların ve maddi kazançların tamamen dışındaki aşkın bir düzlem olmalıdır. Gerçek bir entelektüelin üslubu; kişisel veya zümresel hırslardan arınmış, nesnel, soğukkanlı, adil ve sadece hakikatin çıplak gücüne dayanan bir nitelik taşımalıdır. Aydın, kalemini geçici öfkelerin veya kitlelerin hoşuna gidecek popülist söylemlerin hizmetine sunamaz.
Yukarıdaki iki kısa paragrafta dahi “Aydın Sorumluluğu”na dair durulacak yer ve üslup bağlamında yeterli bir tanım var aslında. Ama naçizane kendi görüşümü de ortaya koymadan yazıyı bitirmek istemem.
Aydın, entelektüel namusunu korumak ile toplumsal fayda sağlamak arasındaki ince çizgide "Çifte Sorumluluk" ilkesiyle hareket etmelidir. Yani aynı cümlede iki gerçeği de söyleyebilmektir aslolan. ‘Aydın’, haksız saldırıya açıkça karşı çıkarken aynı metnin içinde paydaşının hatasını da net bir dille ortaya koyabilmelidir; ancak bu, mahallesinin iç sokaklarında ve doğru üslupla yapılmalıdır. Eğer dışarıdaki saldırı gerçekten çok yıkıcı ise ve ‘aydın’ eleştirisinin yıkıcı değil yapıcı olmasını istiyorsa ki... öyle olmalıdır, Bunu kamuoyu önünde bir "linç malzemesi" olarak değil, iç mekanizmalarda sert ve net bir uyarı mektubu olarak sunabilir. Ancak bu sessizlik, hatayı görmezden gelme aşamasınada asla varmamalıdır.
Toplum önünde ve kitleleri etkileme gücü olan, ‘mahallemizin figürü’ olarak görmeye, sevmeye, saygı duymaya ve takip etmeye devam edeceğim bir gazeteciyi bu yazımda özne haline getirmiş oldum. Halbuki niyetim, özellikle 31 Mart 2024 yerel seçimleri sonrası iktidar tarafından ana muhalefet partisi başta olmak üzere basın özgürlüğüne ve gazetecilere uygulanan baskılardan söz etmekti. Ancak yazının hiç bitmeyecekmiş gibi görünmesini istemediğim için o kısmını, Bir başka haftaya yazmak, haftaya da görüşmek üzere... Esen kalın!
Okur... Yazar... Konuşur.